Όρια στις σχέσεις: χωρίς να νιώθετε ενοχές

Λέτε ναι ενώ θα έπρεπε να πείτε όχι. Βοηθάτε τους πάντες, ακόμη και όταν είστε κουρασμένοι. Αισθάνεστε υπεύθυνοι για τα συναισθήματα των άλλων - και ένοχοι όταν τολμάτε να φανταστείτε τι θα μπορούσατε να θέλετε. Σας θυμίζει κάτι; Δεν είσαι ο μόνος. Η θέσπιση υγιών ορίων σε μια σχέση αποτελεί πρόκληση για πολλούς ανθρώπους. Η πραγματικότητα είναι ότι αυτό δεν έχει να κάνει με το να είστε εγωιστές. Το να έχεις όρια έχει να κάνει τόσο με το να σέβεσαι τον εαυτό σου όσο και τους άλλους.

Όπως επισημαίνει η Σαβίνα Αναστασάκη, MSc Κλινική Ψυχολόγος και Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια από τα Χανιά, πολλοί πελάτες φτάνουν στη θεραπεία νιώθοντας εξαντλημένοι ή και θυμωμένοι - όχι με τους άλλους που έχουν φροντίσει, αλλά λόγω της έλλειψης διεκδικητικότητας όταν πρόκειται να υπερασπιστούν τον προσωπικό τους χώρο. Τα όρια δεν είναι τοίχοι. Είναι γέφυρες που διευκολύνουν την υγεία των σχέσεων. Χωρίς αυτά, ακόμη και οι πιο ισχυρές σχέσεις μπορούν να γίνουν εξουθενωτικές.

Αυτό το άρθρο αναφέρεται στο τι είναι στην πραγματικότητα τα όρια, γιατί είναι τόσο δύσκολο να τα θέσετε και - το πιο σημαντικό - πώς μπορείτε να αρχίσετε να τα δημιουργείτε τώρα. Είτε ζείτε στα Χανιά, στην Κρήτη ή οπουδήποτε στην Ελλάδα - ή αν πρόκειται για Έλληνα που ζει στο εξωτερικό - η κατανόηση των ορίων μπορεί να επηρεάσει δραματικά τον τρόπο που βιώνετε κάθε σχέση στη ζωή σας.

Τι είναι τα όρια στις σχέσεις;

Τα όρια είναι αυτό που χρησιμοποιείτε για να προστατεύετε το χρόνο, την ενέργεια, τα συναισθήματα και τις αξίες σας. Θεωρήστε τα αόρατες γραμμές που καθορίζουν πού τελειώνετε εσείς και πού αρχίζει κάποιος άλλος. Ενημερώνουν διαρκώς τους άλλους για το τι θα ανεχθούν και τι όχι. Τα υγιή όρια δημιουργούν ασφάλεια - με τους άλλους και για τον εαυτό σας.

Τα όρια υπάρχουν σε όλα τα διαφορετικά σχήματα και μεγέθη. Τα φυσικά όρια αφορούν το χώρο γύρω σας και το σώμα σας. Τα συναισθηματικά όρια υπάρχουν για να διαφυλάξουν τη συναισθηματική σας υγεία και ευημερία. Οι χρονικοί περιορισμοί προστατεύουν επίσης το χρόνο και την ενέργειά σας. Τα φυσικά όρια αφορούν τα πράγματά σας και τα μετρητά σας. Και τα διανοητικά όρια σέβονται τις απόψεις και τις πεποιθήσεις σας.

Τα όρια δεν έχουν να κάνουν με τον έλεγχο των άλλων. Αφορούν την προσωπική ευθύνη για τη δική σας υγεία. Δεν τιμωρείτε κάποιον όταν θέτετε ένα όριο και δεν είστε απλώς δύσκολοι. Εκφράζετε αυτό που λειτουργεί για εσάς. Αυτή είναι μια διαύγεια που στην αρχή μοιάζει τρομερή, αλλά στην πραγματικότητα θα κάνει τις σχέσεις σας πολύ πιο δυνατές.

Τα όρια δεν είναι απόρριψη. Ως ψυχοθεραπεύτρια με ειδικές γνώσεις στη CBT και τη Συστημική Θεραπεία, η Savina Anastasaki εκφράζει συχνά στους πελάτες της: Όταν λέτε: “Δεν μπορώ να σας βοηθήσω σήμερα γιατί χρειάζομαι ξεκούραση”, λέτε την αλήθεια. Όταν εκφράζετε το συναίσθημα: “Νιώθω άβολα να το συζητήσω”, διδάσκετε στους ανθρώπους πώς να σας συμπεριφέρονται. Εκείνοι που νοιάζονται βαθιά για εσάς θα καταλάβουν τα όρια.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να θέσετε όρια;

Το να θέτεις όρια αισθάνεσαι άβολα. Αισθάνεται λάθος για πολλούς ανθρώπους. Οι λόγοι γι“ αυτό είναι πολλοί - και οι περισσότεροι από αυτούς προέρχονται από την παιδική σας ηλικία και από όσα μάθατε για το τι σημαίνει να είσαι ”καλός".

Πρώτον, πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι το να λέμε όχι είναι εγωιστικό. Έχετε ακούσει ότι οι καλοί άνθρωποι δίνουν πάντα ένα χέρι. Οι καλές κόρες δεν απογοητεύουν τους γονείς τους. Οι καλοί φίλοι είναι πάντα διαθέσιμοι. Οι καλοί σύντροφοι θυσιάζουν τις ανάγκες τους. Αυτές οι πεποιθήσεις είναι βαθιές. Όταν αρχίζετε για πρώτη φορά να θέτετε όρια για τον εαυτό σας, αυτά προσκρούουν στην ταυτότητά σας - και αυτό προκαλεί ένα αίσθημα ενοχής.

Δεύτερον, υπάρχει το φάσμα της απόρριψης. Κι αν οι άνθρωποι θυμώσουν; Τι γίνεται αν σταματήσουν να σας συμπαθούν; Τι γίνεται αν σας δουν ως εκείνο το άτομο που είναι δύσκολο να αντιμετωπίσετε - ή ακόμα χειρότερα, αδιάφορο; Αυτός ο φόβος είναι πραγματικός. Οι άνθρωποι μπορεί να αντιδράσουν άσχημα όταν αρχίσετε να λέτε όχι - ειδικά αν έχουν συνηθίσει να ακούνε ναι από εσάς.

Τρίτον, οι άνθρωποι συχνά μπερδεύουν τα όρια με τη σύγκρουση. Νομίζουν ότι η επιβολή ενός ορίου θα είναι η αρχή ενός καυγά. Έτσι το αποφεύγουν. Παραμένουν σιωπηλοί. Όταν δεν θέλουν, συμφωνούν. Αλλά το γεγονός είναι: η μάχη μαίνεται ήδη μέσα σας. Η καθιέρωση ενός ορίου απλώς το βγάζει στη φόρα όπου μπορείτε να δουλέψετε πάνω σε αυτό.

Και στη δουλειά μου με τους πελάτες μου στα Χανιά, παρατηρώ συχνά ένα επιπλέον μοτίβο: την ικανοποίηση των ανθρώπων. Αυτό δεν είναι ευγένεια, είναι μια τακτική επιβίωσης. Αν μεγαλώσατε με ένα είδος αγάπης υπό όρους, όπου υπήρχε έγκριση που έπρεπε να κερδίσετε, μάθατε να μην προσέχετε τα δικά σας θέλω. Ήσουν καλός στο να διαβάζεις το δωμάτιο. Στο να τους κρατάς όλους ευχαριστημένους. Στο να λες ναι όταν το σώμα σου φώναζε όχι.

Πολιτιστικές επιρροές παίζουν επίσης ρόλο. Οι ελληνικές οικογενειακές σχέσεις είναι αρκετά συναρπαστικές. Η κοινότητα έχει σημασία. Η φιλοξενία είναι ιερή. Αυτές είναι υπέροχες αξίες - αλλά μπορούν επίσης να μετατρέψουν τα όρια σε μια μορφή προδοσίας. Αν η κουλτούρα σας σας διδάσκει, από νωρίς, να εκτιμάτε τα συλλογικά συμφέροντα έναντι των ατομικών επιθυμιών, το να υπερασπίζεστε τον εαυτό σας βιώνεται ως επανάσταση ενάντια στους κανόνες.

Τα σημάδια που δείχνουν ότι πρέπει να ορίσετε όρια

Και πώς ξέρετε ότι χρειάζεστε όρια; Το σώμα σας το ξέρει. Τα συναισθήματά σας το ξέρουν. Απλά πρέπει να ακούσετε.

Είσαι κουρασμένος όλη την ώρα. Όχι απλώς κουρασμένος από μια κουραστική μέρα - συναισθηματικά εξαντλημένος. Συνεχίζεις να δίνεις και ποτέ δεν χορταίνεις. Είστε η βοήθεια όλων - αλλά ποιος σας βοηθάει; Όταν κάποιος σας ζητάει κάτι, η πρώτη σας σκέψη είναι “όχι πάλι” - αλλά λέτε ναι ούτως ή άλλως.

Αισθάνεστε αγανακτισμένοι. Λέτε ναι σε πράγματα που στην πραγματικότητα δεν θέλετε. Κάνετε χάρες για τις οποίες απλά δεν έχετε χρόνο. Και μετά θυμώνετε - με αυτούς που σας το ζήτησαν, με τον εαυτό σας που είπε ναι. Αυτή η δυσαρέσκεια συσσωρεύεται. Ξεχειλίζει μέσα από παθητικά-επιθετικά σχόλια εδώ, απόσυρση εκεί, ανεξήγητη ενόχληση.

Αποφεύγεις τους ανθρώπους. Όχι επειδή δεν τους συμπαθείτε - αλλά επειδή κάθε φορά που κάνετε παρέα μαζί τους, νιώθετε ότι σας εξαντλεί. Το όνομά τους εμφανίζεται στο τηλέφωνό σας και ξαφνικά, είναι εκεί - αυτό το συναίσθημα στο στομάχι σας. Βρίσκεις δικαιολογίες. Ακυρώνεις σχέδια. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κακοί άνθρωποι. Είναι ότι έχετε ανάγκη από προστασία με έναν τρόπο που δεν έχετε προστατεύσει τον εαυτό σας.

Οι σχέσεις σας μοιάζουν μονόπλευρες. Είστε αυτός που ακούει, που βοηθάει, που ξέρει τα γενέθλια, που εμφανίζεται. Αλλά όταν έχετε μια ανάγκη, πού είναι αυτοί; Αυτή η ανισορροπία δεν είναι πάντα σκόπιμη. Μερικές φορές οι άνθρωποι παίρνουν αυτό που προσφέρετε - επειδή ποτέ δεν είπατε ότι αυτό είναι το μόνο που υπάρχει.

Αισθάνεσαι σαν να κλέβεις όταν κάνεις κάτι για τον εαυτό σου. Το να παίρνεις μια μέρα ρεπό, το νιώθεις λάθος. Αισθάνεστε κάπως απαίσια όταν λέτε όχι σε ένα αίτημα. Το να πληρώνετε για να περιποιηθείτε τον εαυτό σας είναι εγωιστικό. Αυτές οι ενοχές είναι μια κόκκινη σημαία. Σας ενημερώνει ότι σε κάποιο σημείο της ζωής σας, μάθατε ότι οι ανάγκες σας δεν έχουν τόση σημασία όσο των άλλων.

Παρατηρείτε σωματικά συμπτώματα. Πονοκέφαλοι. Προβλήματα στο στομάχι. Μυϊκή ένταση. Προβλήματα ύπνου. Το σώμα σας λέει κάτι. Το άγχος από τα αδύναμα όρια εκδηλώνεται στο σώμα. Όταν αγνοείτε τακτικά τις ανάγκες του σώματός σας, το νευρικό σας σύστημα παραμένει ενεργοποιημένο. Το σώμα σας κρατάει το λογαριασμό.

Οι διαφορετικοί τύποι ορίων

Γνωρίζοντας διαφορετικά είδη ορίων, γνωρίζετε πού τα δικά σας είναι αδύναμα. Σε ορισμένους τομείς, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε πολύ ισχυρά όρια και σε άλλους σχεδόν καθόλου.

Φυσικά όρια

Οι φυσικοί περιορισμοί αφορούν το σώμα σας και τον χώρο σας. Αυτό επεκτείνεται στο ποιος μπορεί να σας αγγίξει, πότε και πώς. Περιλαμβάνει την απαίτησή σας για σωματικό χώρο. Μερικοί άνθρωποι χρειάζονται περισσότερο χώρο από άλλους - και αυτό είναι εντάξει. Το σπίτι σας είναι επίσης ένα φυσικό όριο. Μπορούν οι άνθρωποι να περάσουν απροειδοποίητα; Μπορούν να ψάξουν τα πράγματά σας; Αυτές είναι ερωτήσεις ορίων.

Συναισθηματικά όρια

Οι συναισθηματικοί τοίχοι, από την άλλη πλευρά, διαχωρίζουν τα συναισθήματά σας από τα συναισθήματα κάποιου άλλου. Όταν ένας φίλος στενοχωριέται, μπορείτε να είστε υποστηρικτικοί χωρίς να παρασυρθείτε στα συναισθήματά του. Όταν ο γονιός σας είναι θυμωμένος, δεν χρειάζεται να το διορθώσετε. Τα συναισθηματικά όρια σημαίνουν ότι καταλαβαίνετε ότι τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων είναι δική τους ευθύνη, όπως και τα δικά σας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ενδιαφέρεστε. Νοιάζεστε χωρίς να χάνετε τον εαυτό σας.

Χρονικά όρια

Τα χρονικά όρια προστατεύουν το πρόγραμμά σας. Μπορείτε να λέτε όχι σε σχέδια. Μπορείτε να φύγετε από τις συναντήσεις όταν θέλετε. Δεν είστε υποχρεωμένοι να απαντάτε στα μηνύματα αμέσως. Μπορείτε να έχετε χρόνο μόνοι σας. Τα χρονικά όρια αναγνωρίζουν ότι ο χρόνος σας είναι πολύτιμος - όπως και ο χρόνος όλων των άλλων.

Υλικά όρια

Τα φυσικά όρια είναι αυτά που αποτελούνται από τα πράγματα και τα χρήματά σας. Μπορούν οι άνθρωποι να δανειστούν τα πράγματά σας; Πρέπει να δανείζετε χρήματα; Είστε σε θέση να πείτε όχι όταν κάποιος σας ζητάει οικονομική βοήθεια; Τα υλικά όρια αναγνωρίζουν ότι το να είστε γενναιόδωρος είναι μια από τις πολλές επιλογές - δεν είναι καθήκον.

Πνευματικά όρια

Τα διανοητικά όρια τιμούν αυτό που σκέφτεστε και πιστεύετε. Δεν χρειάζεται να δώσετε τη μάχη των ιδεών. Δεν υπάρχουν διαλέξεις ή κριτική για τις επιλογές σας που πρέπει να ακούσετε. Μπορείτε να διαφωνήσετε. Δεν χρειάζεται να συμμετέχετε σε συζητήσεις που σας φαίνονται ασεβείς. Οι σκέψεις σας έχουν σημασία.

Γιατί τα όρια βελτιώνουν Σχέσεις

Μπορεί να σας εκπλήξει: Τα υγιή όρια κάνουν τις καλές σχέσεις ακόμα καλύτερες. Τα όρια ισοδυναμούν με ειλικρίνεια. Όταν θέτετε όρια, είστε ειλικρινείς. Η δυσαρέσκεια εξασθενεί. Αναδύεται η διαύγεια. Και όλοι ξέρουν πού βρίσκονται.

Χωρίς όρια, οι σχέσεις γίνονται ασαφείς. Το ένα άτομο αισθάνεται ότι χρησιμοποιείται. Ο άλλος δεν καταλαβαίνει γιατί υπάρχει ένταση. Κανένα από τα δύο άτομα δεν είναι ευτυχισμένο. Όταν όμως είστε σε θέση να εκφράσετε τις ανάγκες σας, το άλλο άτομο μπορεί πραγματικά να συμβιβαστεί μαζί σας. Ξέρει τι λειτουργεί για εσάς. Δεν μαντεύουν.

Τα όρια δημιουργούν επίσης σεβασμό. Όταν σέβεστε τον εαυτό σας αρκετά ώστε να πείτε όχι, αργά ή γρήγορα και οι άλλοι θα σεβαστούν την απόφασή σας. Εκείνοι που νοιάζονται πραγματικά για εσάς επιθυμούν να είστε ευτυχισμένοι - όχι να ξοδεύεστε. Θέλουν πραγματική σύνδεση - όχι θυσίες χωρίς αντάλλαγμα.

Σκεφτείτε το ως εξής. Θέλετε να πει ναι από αγανάκτηση ή όχι ειλικρινά; Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν την ειλικρίνεια. Αλλά και όταν κάποιος θέτει ένα όριο μαζί σας, σας δίνει την εμπιστοσύνη του με την αλήθεια του. Αυτό είναι οικειότητα.

Τα σενάρια που συναντώ συχνά στη θεραπεία ζευγαριών εδώ στα Χανιά είναι “δεν μπορώ να πω όχι και μια μέρα εκρήγνυμαι”. Συσσωρεύονται χρόνια ανεκπλήρωτων αναγκών. Και τότε μια μέρα, κάτι μικρό πυροδοτεί μια πυρηνική αντίδραση. Η έκρηξη μοιάζει δυσανάλογη - εκτός αν γνωρίζετε το ιστορικό. Τα όρια αποτρέπουν αυτή τη συσσώρευση. Βοηθούν επίσης να έρθουν στο φως ζητήματα πριν εξελιχθούν σε κρίσεις.

Τα όρια αποτελούν επίσης πρότυπο υγιούς συμπεριφοράς. Θέτοντας όρια, δείχνετε στους ανθρώπους -ιδιαίτερα στα παιδιά- ότι είναι ασφαλές να παίρνετε σοβαρά τις δικές σας ανάγκες. Τους δείχνετε ότι ο αυτοσεβασμός δεν είναι εγωιστικός. Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μπορείτε να δώσετε.

Πώς να αρχίσετε να θέτετε όρια: Πρακτικά βήματα

Το να θέτεις όρια είναι μια δεξιότητα. Είναι απλώς θέμα εξάσκησης, όπως κάθε δεξιότητα. Ξεκινήστε από μικρά. Κάντε υπομονή με τον εαυτό σας. Περιμένετε δυσφορία - αυτό είναι φυσιολογικό.

Βήμα 1: Παρατηρήστε πού χρειάζεστε όρια

Κοιτάξτε τις πινακίδες παραπάνω. Πού αισθάνεστε δυσαρεστημένοι; Εξαντλημένος; Θεωρούμαι δεδομένος; Εκεί είναι που χρειάζεστε όρια. Σημειώστε το. “Χρειάζομαι όρια για το χρόνο μου με τη μητέρα μου”. “Θέλω κάποια όρια σχετικά με το δανεισμό χρημάτων”. “Θέλω να θέσω όρια για τα αιτήματα της τελευταίας στιγμής για δουλειά”. Ονομάστε το πρόβλημα.

Βήμα 2: Κατανοήστε με σαφήνεια τι εκτιμάτε και τι χρειάζεστε

Τι έχει σημασία για εσάς; Τι θα χρειαζόταν για να νιώσετε καλά; Ίσως χρειάζεστε ένα βράδυ την εβδομάδα για να μείνετε μόνοι, για παράδειγμα. Ίσως δεν χρειάζεται να αποφεύγετε να μιλάτε για πολιτική στα οικογενειακά δείπνα. Μπορεί να χρειάζεστε προειδοποίηση εκ των προτέρων πριν σας επισκεφθούν. Αυτές οι ανάγκες είναι έγκυρες. Δεν χρειάζονται αιτιολόγηση. Η ρητή κατανόησή τους σας επιτρέπει να τις εκφράσετε.

Βήμα 3: Επιλέξτε τον τύπο του περιγράμματος

Να είστε συγκεκριμένοι. Τα ασαφή όρια δεν λειτουργούν. Το “χρειάζομαι χώρο” είναι ασαφές. “Θέλω να μου τηλεφωνήσεις πρώτα πριν έρθεις” είναι συγκεκριμένο. “Χρειάζομαι υποστήριξη” είναι ασαφές. “Θέλω να με ακούσεις και όχι να μου δίνεις συμβουλές” είναι συγκεκριμένο. Όσο πιο ξεκάθαρα μπορείτε να επικοινωνήσετε, τόσο πιο εύκολο είναι για κάποιον άλλον να καταλάβει τη δική σας γραμμή στην άμμο.

Βήμα 4: Να είστε ξεκάθαροι όταν επικοινωνείτε τα όρια

Χρησιμοποιήστε δηλώσεις “Εγώ”. “Δεν μου αρέσει να μιλάω μετά τις 9 μ.μ.” “Δεν έχω χρήματα που μπορώ να δανείσω αυτή τη στιγμή”. “Πρέπει να φύγω μέχρι τις 8 μ.μ.”. Και να θυμάστε ότι αυτά τα παραδείγματα δεν δικαιολογούν ούτε εξηγούν υπερβολικά. Δεν υπάρχει λόγος να εξηγείτε τα όριά σας. Όσο πιο εύκολο είναι να το πείτε, τόσο πιο ισχυρός είναι ο φράχτης.

Βήμα 5: Προετοιμαστείτε για αντιδράσεις

Θα υπάρξουν άνθρωποι που θα δοκιμάσουν τα όριά σας. Θα συμπεριφέρονται πληγωμένα. Θα τσακωθούν. Θα πουν ότι είσαι εγωιστής. Αυτό δεν πειράζει - ειδικά αν δεν έχετε χαράξει ποτέ πριν όρια. Τους έχεις δείξει ότι λες ναι. Το όχι σας διαταράσσει το μοτίβο. Μείνετε ήρεμοι. Επαναλάβετε το όριό σας. Δεν χρειάζεται να το υπερασπιστείτε.

Βήμα 6: Χειριστείτε τις ενοχές σας

Θα νιώσετε ενοχές. Αυτό είναι το πιο δύσκολο σημείο. Η εσωτερική σας φωνή θα λέει απαίσια πράγματα. “Είσαι κακός”. “Τους απογοητεύεις.” “Ποια νομίζεις ότι είσαι για να λες όχι;” Απλά θυμηθείτε: το να αισθάνεστε ένοχοι δεν σημαίνει ότι κάνετε κάτι λάθος. Αντίθετα, σημαίνει ότι κάνεις κάτι διαφορετικό. Η εξάσκηση θα κάνει την ενοχή να υποχωρήσει.

Βήμα 7: Επιβολή των ορίων

Αυτό είναι ζωτικής σημασίας. Ένα όριο που δεν επιβάλλεται δεν είναι καθόλου όριο- είναι απλώς μια επιθυμία. Αν πείτε: “Παρακαλώ τηλεφωνήστε πριν από την επίσκεψη” και κάποιος εμφανιστεί από το πουθενά, δεν χρειάζεται να τον αφήσετε να μπει. Πείτε “Δεν μπορώ να μιλήσω μετά τις 9 μ.μ.” και κάποιος σας καλεί στις 10: Δεν χρειάζεται να το σηκώσετε. Το να ακολουθήσετε την υπόσχεση δείχνει στους άλλους ότι εννοείτε αυτό που λέτε.

Πώς να λέτε όχι χωρίς να αισθάνεστε ένοχοι: Σενάρια & Φράσεις

Οι πραγματικές λέξεις έχουν σημασία. Εδώ είναι φράσεις που λειτουργούν:

• “Δεν μπορώ να πάρω αυτές τις αποφάσεις τώρα”.”
• “Αυτό δεν μου ταιριάζει”.”
• “Δεν είμαι διαθέσιμος.”
• “Θα πρέπει να κοιτάξω το ημερολόγιό μου και να σας ενημερώσω”.”
• “Ευχαριστώ που με σκεφτήκατε, αλλά πρέπει να αρνηθώ”.”
• “Ξέρω ότι αυτό είναι σημαντικό για σένα, αλλά δεν μπορώ να σε βοηθήσω”.”
• “Θα το αφήσω να περάσει αυτή τη φορά.”

Παρατηρήστε ότι αυτές οι φράσεις είναι πλήρεις. Όχι επειδή υπάρχουν απολογίες ή εξηγήσεις. Αυτό μπορεί να σας φανεί σκληρό στην αρχή - ειδικά αν έχετε συνηθίσει να μαλακώνετε κάθε όχι με πέντε παραγράφους αιτιολόγησης. Αλλά η υπερβολική εξήγηση αποδυναμώνει το όριό σας. Προσκαλεί τη διαπραγμάτευση.

Όταν κάποιος αντιδρά, προσπαθήστε:

• “Ξέρω ότι είσαι απογοητευμένος, αλλά η απάντηση εξακολουθεί να είναι όχι”.”
• “Καταλαβαίνω ότι αυτό πρέπει να είναι απογοητευτικό για εσάς. Και πάλι δεν μπορώ να το κάνω”.”
• “Ξέρω ότι δεν είναι αυτό που ήθελες να ακούσεις, αλλά εδώ είναι που ευδοκιμώ”.”

Για τα μέλη της οικογένειας που σας ενοχοποιούν:

• “Σ” αγαπώ και πρέπει να προστατεύσω τον εαυτό μου".”
• “Θέλω να βοηθήσω όσο μπορώ, αλλά όχι αυτή τη φορά”.”
• “Αυτό είναι ό,τι έχω να προσφέρω αυτή τη στιγμή”.”

Για φίλους που χρειάζονται το χρόνο σας:

• “Εκτιμώ τη φιλία και χρειάζομαι και εγώ χρόνο για μένα”.”
• “Δεν μπορώ να κάνω σχέδια αυτή την εβδομάδα”.”
• “Κάποιες φορές αυτό λειτουργεί και για τους δυο μας”.”

Για τους συναδέλφους που κάνουν υπερβάσεις:

• “Δεν σκέφτομαι τον εαυτό μου αυτή τη στιγμή”.”
• “Αυτό είναι εκτός του ρόλου μου”.”
• “Πρέπει να σκεφτώ τις τρέχουσες υποχρεώσεις μου”.”

Όταν τα όρια μοιάζουν με εγωισμό

Ακούστε τι λέω στους πελάτες που έχουν πρόβλημα με αυτό: Υπάρχει διάκριση μεταξύ εγωιστικού και αυτοσυντήρησης. Εγωκεντρικός σημαίνει ότι σκέφτεστε μόνο τον εαυτό σας. Αυτοσυντήρηση σημαίνει ότι νοιάζεστε και για τον εαυτό σας - και για τους άλλους.

Δεν μπορείτε να δώσετε αυτό που δεν έχετε. Υπάρχει λόγος που αυτή η φράση χρησιμοποιείται πολύ συχνά: είναι αλήθεια. Αν είστε πολύ απασχολημένοι με το να αρνείστε τις δικές σας ανάγκες μέχρι να μην σας έχει μείνει τίποτα να δώσετε, δεν θα έχετε ποτέ αρκετά. Η βοήθειά σας γίνεται αγανακτισμένη. Η παρουσία σας γίνεται τεταμένη. Η δυστυχία έρχεται από παντού - ακόμα και από τους ανθρώπους που πιθανώς προσπαθείτε να βοηθήσετε.

Τα όρια δημιουργούν βιωσιμότητα. Σας επιτρέπουν να εμφανίζεστε ως η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σας. Όταν φυλάτε την ενέργειά σας, έχετε περισσότερα να δώσετε. Όταν σέβεστε τα όριά σας, μπορείτε να είστε πραγματικά παρόντες. Αυτό δεν είναι εγωιστικό. Είναι σοφό.

Σκεφτείτε τις οδηγίες για τα αεροπλάνα. Βάλτε πρώτα τη δική σας μάσκα οξυγόνου. Γιατί; Επειδή δεν μπορείτε να βοηθήσετε κανέναν αν λιποθυμήσετε. Τα όρια είναι η μάσκα οξυγόνου σας. Σας επιτρέπουν να είστε λειτουργικοί, ώστε να μπορείτε να είστε πραγματικά εκεί για τους άλλους.

Και σκεφτείτε το εξής: όταν λέτε ναι απρόθυμα, λέτε ψέματα. Είσαι ψεύτης. Λες στους ανθρώπους ότι τα λόγια σου δεν ανταποκρίνονται στα συναισθήματά σου. Τα όρια είναι ειλικρινή. Μπορεί να είναι άβολα, αλλά δεν είναι αναληθή.

Στην ελληνική κουλτούρα, η οποία τονίζει τη σημασία των οικογενειακών υποχρεώσεων σε ασυνήθιστο βαθμό, αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Αυτή η κουλτούρα του να λες πάντα “ναι”, του να είσαι συνεχώς σε ετοιμότητα, μπορεί να κάνει τον καθορισμό ορίων να μοιάζει με ταμπού. Αλλά οι υγιείς οικογένειες έχουν όρια. Οι υγιείς οικογένειες είναι ικανές να έχουν ανάγκες. Αν η δομή της οικογένειάς σας βασίζεται στο να θυσιάζετε τα πάντα σε αυτήν εξ ολοκλήρου, αυτή η δομή θα πρέπει να αλλάξει - όχι ο αυτοσεβασμός σας.

Πώς να χειρίζεστε τους ανθρώπους που δεν σέβονται τα όριά σας

Δεν πρόκειται όλοι να σεβαστούν τα όριά σας. Κάποιοι άνθρωποι εξυπηρετούνται από τη στάση σας χωρίς όρια. Απολαμβάνουν απεριόριστη πρόσβαση στο χρόνο, το πορτοφόλι ή το κεφάλι σας. Όταν αρχίζετε να θέτετε όρια, αντιδρούν.

Να πώς μπορεί να αντιδράσουν:

• Ενεργούν πληγωμένοι ή προσβεβλημένοι
• Σας καταδικάζουν ως εγωιστές ή σκληρούς
• Σου θυμίζουν όλα όσα έχουν κάνει για σένα
• Σας προκαλούν ενοχές
• Δεν σέβονται τα όριά σας και πιέζουν ούτως ή άλλως
• Στρατολογούν άλλους για να σας ασκήσουν πίεση
• Απειλούν τη σχέση

Αυτή η συμπεριφορά είναι χειραγώγηση. Δεν είναι εντάξει. Και δεν χρειάζεται να το ανεχτείτε.

Όταν κάποιος παραβιάζει διαρκώς τα όριά σας, έχετε επιλογές. Μπορείτε να επιβεβαιώσετε το όριο με αποφασιστικότητα. Μπορείτε να μειώσετε την έκθεσή σας με αυτό το άτομο. Μπορείτε να χωρίσετε αν χρειαστεί. Ναι - ακόμη και τις οικογενειακές σχέσεις. Το κοινό DNA δεν αποτελεί άδεια πρόσβασης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκόβουμε τους ανθρώπους με το πρώτο σημάδι αντίστασης. Οι υγιείς άνθρωποι μπορούν να τα βάλουν κάτω για λίγο, όλοι το ξέρουμε κι αυτό, αλλά αυτό δεν είναι πραγματικά βιώσιμο ούτε καν βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα. Αν όμως εκφράζετε επανειλημμένα τις ανάγκες σας και κάποιος τις αγνοεί, αρνείται να τιμήσει τα όριά σας και σας κάνει να νιώθετε άσχημα που τις έχετε; Αυτό είναι ένα πρόβλημα της σχέσης. Θα μπορούσε να είναι κάτι που χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια για να επιλυθεί.

Η θεραπεία ζεύγους ή η ατομική θεραπεία στα Χανιά - ή online για όσους ζουν αλλού - μπορεί να σας βοηθήσει να ξεπεράσετε αυτές τις δύσκολες δυναμικές. Χρειάζεστε κάποια απόσταση μερικές φορές για να δείτε καθαρά τα μοτίβα.

Όρια και ικανοποίηση των ανθρώπων: Πώς να σταματήσετε στην πηγή

Αν είστε ένας άνθρωπος που ικανοποιεί τους ανθρώπους, το να θέτετε όρια είναι αδύνατο. Είστε ένα πακέτο ευτυχίας για τους άλλους και αυτή είναι η συνολική σας ταυτότητα. Τι θα γινόταν αν νιώθατε την έντονη ταραχή και μόνο στην ιδέα ότι μπορεί να απογοητεύσετε κάποιον; Προτιμάτε τον πόνο από τη σκέψη ότι θα τον προκαλέσετε.

Η ικανοποίηση των ανθρώπων δεν είναι καλοσύνη. Είναι φόβος. Ο φόβος της απόρριψης. Ο φόβος της σύγκρουσης. Ο φόβος ότι δεν είσαι αρκετός. Μάθατε νωρίς ότι η αξία σας έγκειται σε αυτό που κάνετε για τους άλλους. Έτσι, κάνετε και κάνετε και κάνετε - ακόμα κι αν πονάει.

Η διακοπή του μοτίβου αρχίζει με την κατανόηση της προέλευσής του. Πολλοί άνθρωποι που αρέσκονται σε ανθρώπους μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου η αγάπη ήταν υπό όρους. Ίσως ο γονιός σας ήταν επικριτικός. Ίσως λάβατε αγάπη μόνο όταν λειτουργούσατε τέλεια. Ίσως ήσασταν κατά κάποιο τρόπο υπεύθυνοι για το πώς ένιωθαν οι γονείς τους. Αυτές οι εμπειρίες σας δίδαξαν ότι οι δικές σας ανάγκες είναι ασήμαντες και ότι μετράνε μόνο οι ανάγκες των άλλων.

Το αντίδοτο στην ικανοποίηση των ανθρώπων είναι η αυτοσυμπόνια. Πρέπει να μάθετε ότι η αξία δεν είναι κάτι που πρέπει να κερδηθεί. Δεν χρειάζεται να χορεύετε για την αγάπη. Αξίζετε φροντίδα μόνο και μόνο επειδή είστε εδώ. Αυτό ακούγεται αυτονόητο, αλλά για τους ανθρώπους που αρέσκονται στους ανθρώπους, είναι επαναστατικό.

Η θεραπεία βοηθάει πάρα πολύ σε αυτό. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) μπορεί να λειτουργήσει για να αμφισβητήσει τις σκέψεις που διατηρούν την ικανοποίηση των ανθρώπων. Η οικογενειακή δυναμική που συνέβαλε σε αυτά τα μοτίβα μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω της συστημικής θεραπείας. Και με την πάροδο του χρόνου, με βοήθεια, μπορείτε να μάθετε έναν διαφορετικό τρόπο εμπλοκής - όπου αυτό που χρειάζεστε εσείς έχει σημασία όσο και οι ανάγκες όλων των άλλων.

Ξεκινήστε με μικρά όρια. Πείτε όχι σε ένα μικρό πράγμα. Και δείτε ότι ο κόσμος δεν τελειώνει. Το άτομο μπορεί να απογοητευτεί, αλλά τα καταφέρνει. Εσείς επιβιώνετε. Κάντε το ξανά. Και με κάθε όριο που δημιουργείτε και το οποίο υπομένετε, χτίζετε αποδείξεις για τον εαυτό σας ότι μπορείτε να το κάνετε αυτό.

Διδάξτε στους ανθρώπους πώς να σας φέρονται με σεβασμό

Τα όρια είναι αμφίδρομος δρόμος. Τα θεσπίζετε εσείς και δείχνετε στους άλλους πώς να τα τιμούν. Αυτό το μάθημα γίνεται μέσα από την πράξη, όχι μόνο με τα λόγια.

Όταν επιβάλλετε με συνέπεια τα όριά σας ήσυχα, ήρεμα - χωρίς δράματα - οι άνθρωποι παίρνουν το μήνυμα. Μαθαίνουν ότι λέτε αυτό που εννοείτε. Ανακαλύπτουν ότι το να πιέζετε δεν σας πάει πολύ μακριά. Προσαρμόζουν τις προσδοκίες τους.

Αυτό απαιτεί χρόνο. Αν έχετε περάσει χρόνια χωρίς όρια, οι άνθρωποι δεν θα αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη. Θα δοκιμάσουν. Θα πιέσουν. Θα ανακαλύψουν αν αυτή η εκδοχή σας είναι κάτι περισσότερο από μια φάση. Μείνετε σταθεροί. Κάθε φορά που διατηρείτε τα όριά σας, αυτά γίνονται πιο ισχυρά.

Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο για την παροχή κινήτρων σεβασμού. Αναγνωρίστε όταν κάποιος σέβεται τα όριά σας. “Σας ευχαριστώ που τηλεφωνήσατε εκ των προτέρων. Το εκτιμώ πραγματικά”. Η θετική ενίσχυση λειτουργεί. Οι άνθρωποι τείνουν να επαναλαμβάνουν τη συμπεριφορά που ανταμείβεται.

Μοντελοποιήστε τη συμπεριφορά που θέλετε. Αν θέλετε οι άλλοι να τιμούν τον χρόνο σας, τιμάτε και τον δικό τους. Αν περιμένετε από τους άλλους να δεχτούν το όχι σας, πρέπει να δεχτείτε και το δικό τους όχι. Τα όρια είναι αμφίδρομα. Δεν μπορείτε να απαιτείτε σεβασμό όταν δεν δείχνετε καθόλου.

Και μην ξεχνάτε: Δεν μπορείτε να διαχειριστείτε τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν οι άνθρωποι. Μπορείτε να είστε υπεύθυνοι μόνο για ό,τι κάνετε εσείς οι ίδιοι. Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που δεν θα σεβαστούν ποτέ τα όριά σας. Αυτό είναι απλώς μια πληροφορία γι' αυτούς - όχι ένα ελάττωμά σας. Χρησιμοποιήστε το για να καθορίσετε πόσο χώρο πρέπει να καταλαμβάνουν στη ζωή σας.

Όρια σε διαφορετικές σχέσεις

Τα όρια εμφανίζονται διαφορετικά από σχέση σε σχέση. Αυτό που λειτουργεί με έναν συνάδελφο, ωστόσο, δεν είναι αυτό που θα λειτουργήσει για τον σύντροφό σας. Αυτό που είναι κατάλληλο με έναν φίλο, μπορεί να διαπιστώσετε ότι δεν είναι με τον γονέα σας. Το πλαίσιο έχει σημασία.

Όρια στις ρομαντικές σχέσεις

Τα όρια στις ρομαντικές σχέσεις περιλαμβάνουν συναισθηματική ειλικρίνεια, σεβασμό του προσωπικού χώρου και επικοινωνία των αναγκών. Τα υγιή ζευγάρια μπορούν να λένε “χρειάζομαι χρόνο μόνος μου” χωρίς το άλλο άτομο να το εκλαμβάνει ως απόρριψη. Μπορούν να διαφωνούν και ο ένας από τους δύο να μην σκοτεινιάζει. Μπορούν να έχουν ξεχωριστά ενδιαφέροντα. Τα όρια στις σχέσεις των ζευγαριών μας δίνουν χώρο για να αναπνεύσουμε - και αυτό παραδόξως μόνο σφίγγει την οικειότητα.

Όρια με την οικογένεια

Με την οικογένεια, μπορεί να γίνει πιο δύσκολο. Οι οικογενειακές προσδοκίες είναι συνήθως πολύ στενές. “Πάντα περνάμε την Κυριακή μαζί”. “Δεν παραλείπεις ποτέ να τηλεφωνείς στη μητέρα σου κάθε μέρα”. Το σύστημα αντιδρά όταν αμφισβητείτε αυτές τις προσδοκίες. Αλλά εσύ είσαι ενήλικας. Εσύ αποφασίζεις πόση επαφή είναι η κατάλληλη για σένα. Ακόμα και με τους γονείς. Ακόμα και με τα αδέλφια.

Όρια στην εργασία

Τα όρια υπερασπίζονται τον προσωπικό σας χρόνο και προστατεύουν από την εξουθένωση όταν εργάζεστε. Δεν χρειάζεται να απαντάτε σε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τα μεσάνυχτα. Δεν χρειάζεται να κάνετε πρόσθετα έργα ανά πάσα στιγμή. Μπορείτε να αφήνετε τη δουλειά στη δουλειά. Τα επαγγελματικά όρια στην πραγματικότητα σας κάνουν καλύτερο -και όχι χειρότερο- εργαζόμενο.

Όρια μεταξύ φίλων

Μεταξύ φίλων, τα όρια παίρνουν τη μορφή της αμοιβαιότητας. Μπορείτε πάντα να πείτε ότι “δεν μπορείτε να μιλήσετε τώρα”. Μπορείτε να αρνηθείτε τις προσκλήσεις. Μπορείτε να πείτε ότι κάτι σας ενοχλεί. Οι πραγματικοί φίλοι προτιμούν να ακούνε αν κάτι δεν λειτουργεί. Οι φιλίες που συντηρούνται με το να λέτε πάντα ναι είναι εύθραυστες.

Η σχέση μεταξύ ορίων και αυτοεκτίμησης

Συνδέονται: όρια και αυτοεκτίμηση. Κάθε φορά που φροντίζετε τον εαυτό σας, στέλνετε στον εαυτό σας ένα μήνυμα: Είμαι σημαντικός. Στέλνετε επίσης στον εαυτό σας το αντίθετο μήνυμα όταν παραμελείτε τις ανάγκες σας.

Τα όρια μπορεί να είναι δύσκολο να τεθούν με χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η υψηλή αυτοεκτίμηση διευκολύνει τα όρια. Αλλά εδώ είναι το διασκεδαστικό μέρος: η σχέση μας είναι αμοιβαία! Ο καθορισμός ορίων βελτιώνει την αυτοεκτίμηση. Κάθε φορά που κρατάτε ένα όριο, δείχνετε στον εαυτό σας ότι τα θέλω σας αξίζουν να τιμηθούν. Αυτό ενισχύει την αυτοπεποίθηση.

Όσοι έχουν υγιή αυτοεκτίμηση δεν αναρωτιούνται αν τους επιτρέπεται να έχουν όρια. Φυσικά και αναρωτιούνται. Όλοι έχουν. Όσοι όμως έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση αμφιβάλλουν πάντα για τον εαυτό τους. “Είμαι λογικός; Ζητάω πάρα πολλά; Το χρειάζομαι πραγματικά αυτό;” Η απάντηση είναι ναι - είστε λογική, δεν ζητάτε πάρα πολλά και το χρειάζεστε οπωσδήποτε αυτό.

Αν έχετε προβλήματα με την αυτοεκτίμηση, η εργασία με τα όρια είναι ένα καταπληκτικό εργαλείο. Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να νιώσετε ότι αξίζετε αρκετά για να περιορίσετε το πόσο μπορείτε να είστε εκεί για όλους τους άλλους. Καθορίστε πρώτα τα όρια, και η ουσία της αξίας έρχεται στη συνέχεια. Η πίστη δεν οδηγεί στη δράση- η δράση οδηγεί στην πίστη.

Όταν χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια

Τα όρια μπορούν να διδαχθούν, κάποιοι από εμάς ακόμη και μέσω της ανάγνωσης και της επανάληψης. Άλλοι χρειάζονται επαγγελματική υποστήριξη. Δεν υπάρχει καμία ντροπή σε αυτό. Τα όρια είναι δύσκολα, ειδικά αν η πρώιμη εμπειρία σας δίδαξε ότι οι ανάγκες σας δεν είναι σημαντικές.

Εξετάστε το ενδεχόμενο θεραπείας εάν:

• Προσπαθείτε να θέσετε όρια αλλά δεν μπορείτε να τα διατηρήσετε
• Η ενοχή είναι συντριπτική και δεν λέει να φύγει.
• Οι σχέσεις σας είναι χρόνια ανισόρροπες
• Η ιδέα να πείτε όχι σας κάνει νευρικούς
• Προέρχεστε από ένα σπίτι όπου υπήρχαν συνέπειες για την ύπαρξη ορίων
• Βγαίνετε με κάποιον που συνεχώς αγνοεί τα όριά σας
• Βλέπετε ότι το να ικανοποιείτε τους ανθρώπους είναι ένα επιζήμιο μοτίβο, αλλά δεν μπορείτε να σταματήσετε
• Δεν ξέρετε τι ακριβώς χρειάζεστε ή θέλετε.

Είναι πιθανό ότι η ατομική θεραπεία θα είναι ωφέλιμη για τη διερεύνηση της προέλευσης των οριακών σας αγώνων. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία παρέχει χρήσιμα εργαλεία για την αλλαγή των μοτίβων. Στη συστημική θεραπεία το πρόβλημα τοποθετείται σε σταθερή σχέση με την οικογενειακή δυναμική. Και αν τα οριακά ζητήματα παίζουν ρόλο στη σχέση σας, το ουδέτερο περιβάλλον που προσφέρει η θεραπεία ζεύγους μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία για την αντιμετώπισή τους από κοινού.

Η προσωπική θεραπεία είναι δυνατή για όσους ζουν ή επισκέπτονται τα Χανιά της Κρήτης. Για τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό (ή οπουδήποτε στην Ελλάδα) είναι διαθέσιμη η συμβουλευτική μέσω Zoom. Το συγκεκριμένο σημείο είναι άσχετο- η επιθυμία σας να δουλέψετε πάνω στον εαυτό σας, ωστόσο, δεν είναι.

Συχνές Ερωτήσεις

Πώς μπορώ να θέσω όρια χωρίς να αισθάνομαι ενοχές;

Το αίσθημα ενοχής είναι φυσικό όταν αρχίζετε να θέτετε όρια, ειδικά αν έχετε περάσει τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής σας βάζοντας τους άλλους ανθρώπους σε προτεραιότητα. Το συναίσθημα αυτό δεν είναι το αποτέλεσμα του να κάνετε κάτι λάθος - είναι το αποτέλεσμα του να κάνετε κάτι διαφορετικό. Εξασκηθείτε στην αυτοσυμπόνια. Πείτε στον εαυτό σας ότι είναι εντάξει να έχετε ανάγκες. Οι ενοχές θα εξασθενήσουν με την επανάληψη. Αν δεν εξασθενεί μετά από μερικούς μήνες, η θεραπεία μπορεί να σας υποστηρίξει να εξετάσετε γιατί η ενοχή σας αισθάνεται τόσο έντονη.

Τι γίνεται αν αναστατώνω τους άλλους όταν βάζω όρια;

Αυτό δεν θα αρέσει σε μερικούς ανθρώπους - ειδικά σε εκείνους που έχουν επωφεληθεί από την έλλειψη ορίων σας. Ο θυμός τους είναι πληροφορία. Σας λέει ότι τους άρεσε εκείνη η δυναμική όπου οι ανάγκες σας δεν είχαν σημασία. Οι υγιείς άνθρωποι μπορεί να εκπλαγούν ή να απογοητευτούν, αλλά το δέχονται. Οι άνθρωποι που παραμένουν θυμωμένοι συνήθως έχουν τα δικά τους ζητήματα ορίων. Δεν μπορείτε να ελέγξετε την αντίδρασή τους. Το μόνο πράγμα που μπορείτε να ελέγξετε είναι αν θα διατηρήσετε ή όχι το όριό σας.

Είναι το να θέτεις όρια το ίδιο με το να είσαι εγωιστής;

Όχι, εγωιστής είναι όταν νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου. Όρια σημαίνει να λαμβάνετε υπόψη σας τον εαυτό σας - μαζί με τους άλλους. Τα όρια δημιουργούν ισορροπία. Σας επιτρέπουν να φροντίζετε τους άλλους χωρίς να παραμελείτε τον εαυτό σας. Η βιώσιμη γενναιοδωρία απαιτεί όρια. Χωρίς αυτό, σας τελειώνουν τα αποθέματα και δεν έχετε τίποτα άλλο να δώσετε.

Πώς μπορώ να θέσω όρια με τα μέλη της οικογένειας που δεν τα σέβονται;

Τα οικογενειακά όρια είναι δύσκολα επειδή οι οικογενειακές δομές είναι ανθεκτικές στην αλλαγή. Ξεκινήστε διεκδικώντας με ηρεμία και σαφήνεια τα όριά σας. Εφαρμόστε το με συνέπεια. Αν ο γονιός σας σας τηλεφωνεί πολλές φορές την ημέρα και του έχετε πει ότι μία φορά την ημέρα θα ήταν αρκετή, μην απαντάτε στις επιπλέον κλήσεις. Σε περίπτωση που η οικογένεια περάσει από το σπίτι σας χωρίς να έχετε ειδοποιήσει εκ των προτέρων, μπορείτε απλώς να μην ανοίξετε την πόρτα. Αυτό ακούγεται σκληρό, αλλά η επιβολή γεννά σεβασμό. Αν τα μέλη της οικογένειας επιμένουν να παραβιάζουν τα όρια, τότε ίσως χρειαστεί να περιορίσετε την επαφή ή ακόμη και να πάτε σε οικογενειακή θεραπεία.

Μπορούν τα όρια να βοηθήσουν στην εξουθένωση και την εξάντληση;

Απολύτως. Η επαγγελματική εξουθένωση συνήθως προέρχεται από χρόνιες παραβιάσεις των ορίων - προσπαθώντας να κάνετε πάρα πολλά, λέγοντας ναι ενώ εννοείτε όχι, αγνοώντας τα σήματα του σώματός σας που φωνάζουν για ξεκούραση. Τα όρια προστατεύουν την ενέργειά σας. Δημιουργούν χώρο για ανάκαμψη. Εάν έχετε εξαντληθεί, είναι σημαντικό να εξετάσετε τα όριά σας. Πού προσφέρετε περισσότερα από όσα είναι βιώσιμα; Πού χρειάζεται να πείτε όχι; Αν έχετε έναν υποστηρικτικό θεραπευτή που μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε και να αντιμετωπίσετε αυτά τα ζητήματα, η διαδικασία της θεραπείας μπορεί να προχωρήσει πιο γρήγορα.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός ορίου και ενός τοίχου;

Τα όρια είναι πορώδη άκρα που προστατεύουν την ευημερία σας, ενώ επιτρέπουν τη σύνδεση. Οι τοίχοι είναι τα στερεά εμπόδια που εμποδίζουν τους κοινούς χώρους. Τα όρια ακούγονται σαν “δεν μπορώ να μιλήσω μετά τις 9 το βράδυ, αλλά ας βγούμε αύριο”. Τα τείχη ανακοινώνουν “Δεν θέλω να σου ξαναμιλήσω ποτέ”. Τα όρια επιτρέπουν υγιείς σχέσεις. Τα τείχη τις εμποδίζουν. Αν το να χτίζετε τείχη είναι το φόρτε σας, μπορεί να έχετε εκτεθεί υπερβολικά για τόσα πολλά χρόνια που η πλήρης προστασία σας φαίνεται τώρα ο μόνος τρόπος για να προχωρήσετε. Η θεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να επιστρέψετε στα όρια από τους τοίχους.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να είστε άνετα με τα όρια;

Αυτό ποικίλλει. Ορισμένοι άνθρωποι βρίσκουν ευκολότερο να θέσουν όρια μέσα σε λίγους μήνες. Για άλλους -ιδιαίτερα αν έχετε βαθιά ριζωμένα μοτίβα ικανοποίησης των ανθρώπων ή τραύματα- μπορεί να χρειαστεί ένας χρόνος ή και περισσότερο. Η θεραπεία επιταχύνει τη διαδικασία. Το κλειδί είναι η συνεπής εξάσκηση. Κάθε φορά που θέτετε ένα όριο και επιβιώνετε από τη δυσφορία, γίνεται λίγο πιο εύκολο. Η πρόοδος δεν είναι γραμμική. Κάποιες μέρες θα είναι πιο δύσκολες από άλλες. Αυτό δεν πειράζει.

Συμπέρασμα: Είναι πράξη αγάπης να θέτεις όρια

Η θέσπιση ορίων δεν είναι απόρριψη. Δεν είναι κακία. Δεν είναι εγωισμός. Με την αγάπη, τα όρια είναι μια αναγκαιότητα - τόσο για τον εαυτό σας όσο και για τους άλλους. Είναι οι συνθήκες που δημιουργούν γνήσιες και διαρκείς σχέσεις. Προστατεύουν την ευημερία σας. Σας δίνουν την ευκαιρία να εμφανιστείτε πλήρως παρόντες και όχι αγανακτισμένοι υποχρεωμένοι.

Ο δρόμος προς τα υγιή όρια είναι μακρύς. Θα κάνετε λάθη. Θα θέσετε ένα όριο και θα θελήσετε αμέσως να κάνετε κλικ στο delete σε αυτό. Θα νιώσετε ενοχές. Θα ανησυχείτε ότι οι άνθρωποι σας μισούν. Όλα αυτά είναι φυσιολογικά. Συνεχίστε.

Μην ξεχνάτε ότι η διαχείριση των συναισθημάτων των άλλων δεν είναι δική σας δουλειά. Δεν μπορείτε να τους κάνετε όλους ευτυχισμένους. Το οφείλετε στον εαυτό σας να φέρεστε στον εαυτό σας με τον ίδιο σεβασμό και τη φροντίδα που δίνετε στους άλλους. Αξίζετε να καταλαμβάνετε χώρο. Αξίζετε να έχετε ανάγκες. Αξίζετε να λέτε όχι.

Ξεκινήστε από μικρά. Εξασκηθείτε με καταστάσεις χαμηλού κινδύνου. Παρατηρήστε πώς αισθάνεστε και τι συμβαίνει όταν δεσμεύεστε απέναντι στον εαυτό σας. Γιορτάστε κάθε μικρή νίκη. Και αν είναι δύσκολο, ζητήστε βοήθεια. Δεν χρειάζεται να τα καταφέρετε μόνοι σας.

Η ζωή σας μπορεί να είναι διαφορετική. Ελαφρύτερη. Πιο ειλικρινής. Πιο βιώσιμη. Το πρώτο βήμα είναι να πιστέψετε ότι αξίζετε να θέσετε όρια. Το επόμενο βήμα είναι να δημιουργήσετε ένα. Μόνο ένα. Σήμερα.

Αναφορές

1. Katherine, A. (2008). Όρια: Πότε να πεις ναι, πώς να πεις όχι για να πάρεις τον έλεγχο της ζωής σου. Hazelden Publishing.
2. Brown, B. (2010). Τα δώρα της ατέλειας: Αφήστε αυτό που νομίζετε ότι πρέπει να είστε και αγκαλιάστε αυτό που είστε. Hazelden Publishing.
3. Cloud, H., & Townsend, J. (1992). Όρια: Πότε να πείτε ναι, πώς να πείτε όχι για να πάρετε τον έλεγχο της ζωής σας. Zondervan.
4. Gilbert, P. (2009). Ο συμπονετικός νους: Ο συμπονετικός άνθρωπος: Ένας τρόπος για να χτίσεις την αυτοεκτίμηση. Αστυφύλακας.
5. Lerner, H. (2014). Ο χορός του θυμού: Ο οδηγός μιας γυναίκας για να αλλάξει τα μοτίβα των προσωπικών σχέσεων. William Morrow Paperbacks.
6. Neff, K. (2011). Αυτοσυμπόνια: Η αποδεδειγμένη δύναμη του να είσαι ευγενικός με τον εαυτό σου. William Morrow.
7. Tartakovsky, M. (2019). Θέτοντας όρια χωρίς ενοχές. Psych Central.
8. Van Dijk, S. (2012). DBT Skills Workbook για διπολική διαταραχή. Εκδόσεις New Harbinger.